Địa điểm diễn ra chợ tình Khâu Vai
Trên vùng đất từng được xem là khó khăn bậc nhất bởi địa hình chia cắt, điều kiện sản xuất hạn chế, một diện mạo mới đang dần hiện hữu. Những con đường bê tông nối dài đến các bản làng; những ngôi nhà mới thay thế nhà tạm, nhà dột nát; những mô hình sản xuất, những hoạt động du lịch cộng đồng ngày càng phát triển. Đằng sau sự đổi thay ấy là dấu ấn rõ nét của sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và quan trọng hơn là sự đồng lòng, hưởng ứng của nhân dân trong hành trình xây dựng quê hương.
Khơi thông nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, tạo nền tảng phát triển vùng cao
Khâu Vai là địa bàn đặc thù với hơn 23.000 người dân sinh sống tại 17 thôn, trong đó đồng bào Mông chiếm trên 95% dân số, cùng các dân tộc Nùng, Dao, Tày, Giáy... sinh sống đoàn kết qua nhiều thế hệ. Đây vừa là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, vừa là địa bàn còn nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội.
Nhận thức rõ đặc điểm ấy, cấp ủy, chính quyền địa phương xác định phát triển Khâu Vai phải bắt đầu từ việc phát huy nội lực, khai thác tiềm năng, lợi thế bản địa, đồng thời tranh thủ hiệu quả các nguồn lực đầu tư của Nhà nước. Trong đó, các Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được xem là những động lực quan trọng để tạo chuyển biến toàn diện.
Trên cơ sở bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cấp ủy, chính quyền xã Khâu Vai xác định quan điểm xuyên suốt là phát triển kinh tế phải gắn với nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân; đầu tư kết cấu hạ tầng phải đi đôi với tạo sinh kế bền vững; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc phải trở thành nền tảng và động lực thúc đẩy phát triển du lịch, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Từ định hướng đó, nguồn lực đầu tư được tập trung đúng trọng tâm, trọng điểm. Giai đoạn 2020-2025, xã Khâu Vai được đầu tư hơn 54,6 tỷ đồng từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, tỷ lệ giải ngân đạt 98,5%. Nguồn vốn ấy đã tạo nên những thay đổi căn bản trong đời sống nhân dân. 17 nhà văn hóa được xây dựng, 18 công trình giáo dục được nâng cấp, 3 trạm y tế được đầu tư mới; các công trình điện, nước sinh hoạt, hồ treo được triển khai; hơn 87 km đường bê tông được hoàn thành, mở rộng không gian phát triển cho vùng cao. Mỗi công trình được xây dựng không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn thể hiện rõ hơn sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.
Đặc biệt, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát đã tạo bước chuyển quan trọng trong công tác giảm nghèo. Toàn xã đã hỗ trợ xóa 868 căn nhà cho hộ nghèo, hộ khó khăn về nhà ở. Những mái nhà mới không chỉ giúp người dân ổn định cuộc sống mà còn mở ra niềm tin, động lực để các gia đình vươn lên phát triển kinh tế.
Năm 2026, Khâu Vai tiếp tục được phân bổ hơn 12,73 tỷ đồng từ các Chương trình mục tiêu quốc gia. Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng đời sống và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.
Phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong xây dựng quê hương mới
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tinh thần đoàn kết và sự đồng thuận của nhân dân đã trở thành nhân tố quyết định, góp phần đưa các chủ trương, chính sách vào thực tiễn và tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ở Khâu Vai, tinh thần ấy được thể hiện rõ qua từng bản làng, từng công trình và từng mô hình phát triển kinh tế. Từ vị thế là đối tượng thụ hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, người dân đã từng bước chuyển sang vai trò chủ thể, chủ động tham gia phát triển sản xuất, xây dựng hạ tầng, gìn giữ bản sắc văn hóa và chung tay xây dựng quê hương.
Tại thôn Sán Sì Lủng, trong quá trình triển khai xây dựng nhà văn hóa cộng đồng có diện tích 400 m², người dân đã tích cực hưởng ứng chủ trương của địa phương thông qua việc tự nguyện hiến đất và đóng góp hơn 800 ngày công lao động. Sau khi hoàn thành, công trình không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, hội họp của cộng đồng mà còn trở thành không gian tổ chức các hoạt động văn hóa, góp phần gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc. Kết quả này cho thấy sự đồng thuận, tinh thần trách nhiệm và vai trò chủ thể của nhân dân trong thực hiện các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, qua đó khẳng định hiệu quả của phương châm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong xây dựng và phát triển địa phương.
Trong sản xuất, người dân Khâu Vai cũng đang từng bước thay đổi phương thức canh tác, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển theo hướng hàng hóa, phù hợp với điều kiện địa phương. Sáu tháng đầu năm 2026, tổng diện tích gieo trồng của xã đạt gần 2.550 ha, bằng 84,5% kế hoạch năm. Chăn nuôi tiếp tục là lĩnh vực tạo sinh kế chủ yếu với hơn 16.600 con gia súc và gần 98.200 con gia cầm. Các mô hình như chăn nuôi lợn sinh sản, lợn đực giống tại thôn Lũng Lừ A hay các dự án chăn nuôi bò vỗ béo với tổng kinh phí gần 3,9 tỷ đồng đang mở ra hướng phát triển mới, giúp người dân từng bước nâng cao thu nhập.
Cùng với đó, địa phương đã giải quyết việc làm cho 280 lao động; triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ đời sống, cấp phát trên 51 tấn gạo cứu trợ cho các hộ thiếu lương thực trong dịp Tết và thời kỳ giáp hạt.
Những mâm lễ truyền thống được người dân chuẩn bị công phu tại Chợ tình Khâu Vai.
Bảo tồn bản sắc Chợ tình Khâu Vai, tạo động lực phát triển du lịch bền vững
Trong quá trình phát triển, xã Khâu Vai xác định văn hóa là lợi thế đặc trưng, đồng thời là nguồn lực quan trọng để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Chợ tình Khâu Vai, với những giá trị văn hóa đặc sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ, vừa là biểu tượng của bản sắc văn hóa vùng cao, vừa trở thành nền tảng để địa phương phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh. Từ một phiên chợ mang đậm ý nghĩa nhân văn trong đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc, Chợ tình Khâu Vai ngày nay từng bước được khai thác theo hướng phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế, tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Quán triệt chủ trương của Đảng về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa trong sự nghiệp phát triển đất nước, cấp ủy, chính quyền xã Khâu Vai xác định bảo tồn văn hóa phải gắn với phát huy giá trị, đưa di sản trở thành nguồn lực phục vụ phát triển. Trên cơ sở đó, địa phương chú trọng gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống cộng đồng, đồng thời tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội và phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm truyền thống và mở rộng cơ hội việc làm cho người dân.
Hiệu quả của hướng đi này từng bước được khẳng định qua những kết quả cụ thể. Sáu tháng đầu năm 2026, Khâu Vai đón 53.480 lượt khách, đạt trên 75% kế hoạch năm. Thành công của Lễ hội Hoa Mộc Miên, Hoa Ban lần thứ nhất và Lễ hội Chợ tình Khâu Vai đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế của địa phương trên bản đồ du lịch, đồng thời thúc đẩy phát triển các hoạt động lưu trú, dịch vụ, ẩm thực, tiêu thụ nông sản và sản phẩm thủ công truyền thống.
Sự đổi thay của Khâu Vai hôm nay là kết quả của quá trình triển khai đồng bộ các chủ trương của Đảng, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và tinh thần đoàn kết, chủ động vươn lên của nhân dân. Từ một địa bàn còn nhiều khó khăn, Khâu Vai từng bước xây dựng mô hình phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn, lấy văn hóa làm nền tảng, con người làm trung tâm và phát triển bền vững làm mục tiêu xuyên suốt.
Ban Biên tập Cổng TTĐT tỉnh
